BE is bij uitstek geschikt voor beginners. De basis oefeningen zijn simpel en door iedere echte beginner uit te voeren. In de meeste gevallen zelfs beter dan door een gevorderde blazer. BE geeft meteen een goed begin aan het ontwikkelen van het embouchure. Voor de gevorderde blazers is het vooral een methode om ingesleten fouten, verkeerd embouchuregebruik, langdurige problemen door scheve tanden, forceren etc. weer te herstellen en een nieuwe balans-passend bij het individu-aan te leren.

Zeker niet. Het is een ontwikkelingssysteem voor alle aspecten van het trompetspelen. Flexibiliteit, toonkwaliteit, uithoudingsvermogen, aanzet en ook bereik worden verbeterd en toegesneden op de persoon. Er zijn veel mensen die er een groter bereik door krijgen, maar dat is niet het hoofddoel. Het hoofddoel is een efficiënt werkende embouchure.

BE is geen embouchure. BE is een methode om door middel van een aantal uitgebalanceerde oefeningen te komen tot een efficiëntere embouchure. Dit ziet er per persoon verschillend uit. Er wordt in de methode ook niet voorgeschreven hoe je je embouchure moet zetten voordat je gaat spelen. Er zijn een beperkt aantal oefeningen met een heel specifieke lipzetting, maar hoe je uiteindelijk je muziek speelt heeft daar niet zoveel mee te maken.

Nee. Ook geen klassieke methode. BE gaat niet over muziek, BE gaat over de techniek die je uiteindelijk nodig hebt om wat voor muziek dan ook te kunnen maken.

Niet te voorspellen. De eerste kleine veranderingen voel je vaak na enkele weken, maar voordat je embouchure de voor jou efficiëntste werking heeft is niet te zeggen. Het is geen quick fix, als zijn er mensen die er snel veel beter van gaan spelen.

Ik zelf doe de oefeningen dagelijks, maar er zijn genoeg mensen die ze om de dag doen of twee keer per week en er al voordeel bij hebben. In het begin ben je niet veel tijd ermee kwijt, want na een paar pogingen moet je het vaak opgeven en wachten tot de volgende dag. Daarna is het een kwestie van hoe lang je er tijd voor hebt. Als je het volledige programma uiteindelijk kunt spelen, kost het je een minuut of veertig, maar je kunt ook een eigen selectie maken en een kwartier nuttig bezig zijn. Ikzelf wissel het een beetje af. Soms wat intensiever, soms wat minder.

Ademhaling is ook in BE belangrijk. Zonder een goeie ademsteun zijn enkele oefeningen in BE vrijwel niet te spelen. Indirect worden ook je ademhalingsspieren aangesproken. Het klopt verder dat in BE weinig aandacht is besteed aan ademoefeningen. Dit vooral om zaken niet onnodig ingewikkeld te maken. Door BE wordt een goed gebruik van de ademhalingsspieren sowieso gestimuleerd zonder er expliciet aandacht aan te besteden. Het belangrijkste verschil met veel traditionele methodes is dat de volgorde anders is. BE stelt de lippen voorop. Als de lippen niet goed functioneren dan heeft een goeie ademsteun toch niet veel zin. Dit is ook mijn eigen ervaring. Het kan andersom best zo zijn dat als door BE je lippen efficienter zijn gaan werken extra aandacht aan ademsteun een grote vooruitgang kan bewerkstelligen. Aanvullende ademoefeningen zijn niet per se een must, maar kunnen dus een gunstig effect hebben.

Neen

Als er één methode is die ik zelfhulpmethode durf te noemen is het BE wel, maar zelfs dan komt het natuurlijk voor dat mensen het niet goed begrijpen, twijfelen en feedback nodig hebben. Mijns inziens hebben ook beginners begeleiding nodig in het hele proces.

Ik heb het wel gedaan en ben er alleen maar beter door gaan spelen. Er zijn wel eens instabielere periodes, maar in mijn geval wogen die niet op tegen de voordelen en waren ze eerlijk gezegd beter als mijn beste dagen voordat ik met BE begon. BE werkt indirect. Het vergt geen directe omzetting van je mondstuk of een heel ander spiergebruik. Langzaamaan verandert je embouchure onder invloed van de oefeningen.

Ik denk dat het in ieder geval belangrijk is dat je dan nog één keer alle frustraties laat varen en de sprong waagt. Als je alles al hebt geprobeerd en niet gelooft dat deze methode wel zal werken, heb je grote kans dat-ie niet werkt. Als je er met open vizier instapt is de kans groot dat je binnen afzienbare tijd veranderingen merkt waarvan je niet dacht dat ze nog zouden gebeuren. BE werkt voor het grootste deel onbewust. De bewegingen die je lippen maken tijdens het trompetspelen kun je niet bedenken. Als je een tijdje bezig bent met BE dan gaan je lippen vanzelf en vaak ongemerkt bewegingen maken die je op geen andere manier dan via BE activeert. BE bewerkstelligt een onbewuste spiercoördinatie. Je hoeft het niet te snappen, je hoeft er ook niks voor te bedenken, je hoeft alleen de oefeningen te doen.

Je kunt BE op ieder mondstuk spelen. Het kan zijn dat je gaandeweg op een ander mondstuk wil spelen, er verandert uiteraard wat aan je embouchure. Dit is heel vaak ook een kleiner mondstuk, maar dat hoeft niet. Uiteindelijk is de mondstukkeuze toch meer afhankelijk van wat lekker voelt en klinkt zoals je nodig hebt.

Persoonlijk heb ik het nooit geprobeerd. Jeff Smiley heeft dit mondstuk laten maken en het schijnt voor veel leerlingen een goed mondstuk te zijn. Je hebt het in ieder geval niet nodig om de methode te volgen, en de oefeningen hebben ook niet meer effect met dit mondstuk.

Ja. Mijn eigen ervaring is dat het iets diepere bugelmondstuk voor bepaalde oefeningen wat lastiger is, maar uiteindelijk maakt dit aan de effectiviteit van de oefeningen niks uit. Op een wat ondieper trompetmondstuk gaan een aantal oefeningen makkelijker, maar of dit per se beter is, geloof ik niet.

Ik denk van wel en hoor van veel mensen van wel. Zelf speel ik alleen bugel, cornet en trompet. De achterliggende gedachte is toch dat je leert je lippen op een bepaalde manier te gebruiken en dat is bij alle koperinstrumenten op z'n minst vergelijkbaar. De oefeningen zijn geschreven in het trompetregister, dus het zal enige aanpassing vergen en wat experimenteren met de toepassing van de verschillende oefeningen. Er is wat te pionieren, maar ik denk dat de grondgedachte overeind blijft.

Geen idee. De methode is erop gericht compressie te leren maken met je lippen. Meestal vraagt dit om een iets opener instrument, maar er zijn genoeg mensen die met een hele gewone Bach 37 ML goeie resultaten halen. Uiteindelijk is het toch een combinatie van factoren. Mondstuk, instrument en embouchure moeten zo optimaal mogelijk op elkaar afgestemd zijn, en dit kun je alleen maar voor elkaar krijgen door te experimenteren met verschillende combi's. BE maakt in ieder geval één factor stabiel, dat maakt de keuze al iets duidelijker.

Dit is een lastig probleem. Als je er echt makkelijker op speelt (het dus langer volhoudt met behoud van souplesse en bereik) dan zie ik niet zoveel anders dan dat je toch erop blijft spelen. Een mondstuk dat in eerste instantie wat scherp (veel hoge boventonen) klinkt kan na verloop van tijd ook veel milder gaan klinken omdat je techniek zich aanpast en je leert om beter te focussen in een kleinere cup. Dat kan even duren, maar heeft zelden een averechts effect (aangenomen dat je er vanaf het begin lekker op speelt). Je kunt ook proberen een compromis te zoeken tussen wat je zelf vind en wat de dirigent wil, maar dit is heel gauw een heilloze weg. Je levert altijd wat in. Als je met een groter mondstuk gauwer uitgespeeld bent en je souplesse verliest, dan klink je net zo goed niet goed. Nou is het zo dat vrijwel ieder mondstuk een compromis is. Het één klinkt net iets ronder/warmer of juist wat feller/meer projectie, terwijl je het op een ander juist weer wat langer volhoudt, meer souplesse hebt of een iets groter bereik. Het is maar net wat je zoekt en nodig hebt voor de muziek die je maakt en voor het geluid dat je wilt produceren.

Absoluut niet. Het geluid is anders, maar ook de hele lipzetting is anders. Het klinkt als een ballonpiepje. Bij free buzzen hebben de spieren de neiging de lippen weg te trekken uit het midden. Dit in tegenstelling tot de LCS. Dit is juist een uiterst gecentreerde manier om een toon te produceren.. Ik denk dat free buzzen contra productief is als je wilt profiteren van de BE oefeningen. Luister naar de soundclip aan het begin van deze pagina.

Het gaat er alleen maar om of je het voor elkaar krijgt. Zo ja, dan kun je verder met de eerste roll-in oefening.

Ja, het is goed zolang het geluid goed is. Je kunt oefenen totdat je de Squeak in het midden krijgt, maar dit is niet noodzakelijk.

De LCS is vooral bedoeld om je lippen de eerste richtingaanduiding te geven en staat als oefening op zichzelf. Het is een grove aanduiding van in welke richting je lippen zich moeten bewegen en in welke stand ze moeten staan om de eerste roll in oefening te kunnen doen. Voor een aantal mensen geldt dat als ze de trompet op de LCS zetten er gelijk het juiste geluid uitkomt. Voor evenveel mensen (onder wie ikzelf) geldt dit niet. Dan is de LCS een te dichte, strakke stand. De vorm op zich is goed, alleen kunnen de lippen iets losser worden gelaten. Als je in die stand blaast, ontstaat er een sisgeluid (rolled in air hiss). Dit is voldoende om mee te beginnen.

Geen idee. Als het klinkt zoals op de CD en je lippen goed ingerold zijn zodat je geen druk hoeft uit te oefenen op je lippen, maakt het helemaal niks uit. Je kunt dit echt alleen maar zelf uitvinden.

Gebruik opgeblazen wangen en lippen als de piep niet lukt. De Lip Clamp is wel een goeie beginstand, maar als van daaruit een piep niet lukt kun je gerust een hoop lucht in wangen en onder je lip blazen. Sommige mensen maken de fout hun mondhoeken aan te spannen om de piep te krijgen, maar dat werkt juist helemaal niet. Er zit juist wat lucht tussen tanden en mondhoeken. 

Dit is een goeie beginstand voor LCS en RI. Opgeblazen wangen en lippen. Bunched chin en het rood van de lippen is helemaal naar binnen gedraaid.
Hetzelfde geldt voor RI. Het kan zijn dat de opgeblazen wangen vanzelf verdwijnen, en het kan ook gebeuren dat ze blijven.Ik ben zelf RI begonnen zoals op de foto, en op dit moment gebruik ik bijna geen opgeblazen wangen meer. Het gaat om het goeie gevoel en geluid. Makkelijke hoge toon, niet drukken en ingerolde lippen.

Het is in eerste instantie zeker leuk als dit gebeurt. Het hoeft sowieso niet iedereen te lukken om zo hoog te spelen, maar mijn advies is om toch op zoek te gaan naar de G'' als beginpunt. Als dit echt 'te laag' is dan is de C''' als beginpunt ook goed. De oefening is nl. om controle te krijgen over een extreme lipstand. Als een E''' je beginpunt is, is het risico van forceren uiteindelijk toch groot. Als je moe wordt dan is toch ook in RI een E''' lastig. Als je die dan toch iedere keer als beginpunt van de oefening gebruikt, ga je forceren om die noot er maar uit te krijgen en schiet je je doel volledig voorbij. Alleen al de zoektocht naar een G'' in die stand is al een hele goeie en nuttige oefening. Kan even duren, maar je traint op dat moment je coõrdinatie al behoorlijk goed.

Nee. Dan doe je echt iets fout. Waarschijnlijk heb je dan je lippen nog niet ver genoeg naar binnen gerold. Lukt de LCS al of is die ook nog niet goed? Deze moet eerst lukken om verder te gaan. Een E'' of G'' is in het begin zo'n beetje de laagste toon die je in die stand kunt spelen. Een indicatie dat je het goed doet is in ieder geval dat het lastig is om lagere tonen op die manier te spelen.

Check of je lipstand goed is. Kun je de Squeak? Lijkt je lipstand op de LCS? Als dit zo is, dan is het vooral een kwestie van geduld hebben en experimenteren met mondstukstand en luchtkussentjes hier en daar. Een week is veel te kort om RI te beheersen. Er zijn mensen die het kunnen, maar het gros lukt dit niet zo snel. Ik heb er twee maanden over gedaan voordat ik de toon een beetje stabiel had.
 

Gebruik alles. Lucht onder je lippen, wangen, losse mondhoeken. Als het klinkt als op de CD zit je goed.

Als het in ieder geval alvast maar eens ingerolder is als dat je normaal speelt. Verder is een goeie RI te herkennen aan het feit dat je er in het begin echt niet laag mee kunt spelen. Alles onder de C2 is lastig als je ongetraind bent hierin.

Tenzij je een bruikbare, stabiele G''' hebt, zou ik adviseren van wel. Het doel is nl. niet om te leren ingerold te spelen, dat is enkel een oefening. Het doel is om efficiënter te leren spelen. Kleine elementjes van het ingerolde spel zullen waarschijnlijk al in je embouchure zitten na een jaar. Dat je er niet uitziet zoals de kinderen op de kaft is niet belangrijk. Nogmaals, het is geen voorgeschreven embouchure. Aan de andere kant kun je misschien wel een bekijken of je de oefeningen wel goed doet, als je nog helemaal niks merkt van de oefeningen, m.a.w. als je er nog niks beter van bent gaan spelen. Dan rijst toch het vermoeden dat je iets verkeerd doet.

Zorg in ieder geval ervoor dat RI#1 stabiel is. Als je van #2 naar #3 wil lijkt het me voorwaarde om in ieder geval de laagste toon te kunnen spelen in #2.

Zorg dat de pedaal F# er bij RO#1 goed uitkomt voordat je verder gaat. Voordat je naar #4 gaat moet #3 soepel gaan. RO#4 vergt wat BE- ervaring en ik raad aan om er zeker niet te vroeg aan te beginnen. RO #1-3 moet echt stabiel zijn, en enige ervaring in RI 1-2 is ook aan te bevelen.

Je kunt er een experiment op loslaten, en speelt dit lekker dan is het goed. Het hoeft echter helemaal niet. RI en RO zijn onafhankelijke oefeningen. ALS kun je zien als integratie-oefeningen om de 'continuous flex' te bereiken. Als je wat verder bent met BE dan gebruik je onbewust al een aantal elemanten van zowel RI als RO en dit neem je mee in je ALS. Het is veel belangrijker om te letten op de 'snaps' dan op de mate van ingeroldheid.

Het kan zijn dat je je tanden te dicht op elkaar hebt en dat je tong er niet langs kan. Open je kaak wat meer zodat je tong erlangs kan. Dit heeft sowieso een gunstige invloed op je mondholte en daarmee op je toon. Het kan ook zijn dat je bovenlip te ver naar boven zit of zich terugtrekt naar boven naarmate je hoger speelt. Eén van de redenen waarom je TOL studeert is juist om je bovenlip wat naar onderen te krijgen en daarmee te bevrijden van de klem tussen tanden en mondstuk. Dit hoef je niet heel bewust te doen, probeer enkel je lip goed te raken.

Je kunt zonder je kaak naar beneden te bewegen je hele embouchure naar beneden bewegen en de bovenlip toich raken. Dit kan in het begin erg lastig zijn, maar is zeker mogelijk.

Met enige oefening (kijk in de spiegel) is het mogelijk om dit met een 'bunched chin' te doen. Lukt dit niet gelijk dan kun je het in twee stapjes doen. Kijk vooral in de spiegel: breng je embouchure omlaag, als je kin nu naar beneden beweegt is dat niet erg, maar stap twee is dan om je kin weer naar boven te bewegen, zonder dat de lipopening weer mee terug gaat. Je kunt ook met je tong voelen of je je bovenlip nog kunt aanraken. Zoja, dan zit je goed.

Zoals Jeff ook al schrijft: sommige mensen hebben een andere spier opbouw en zullen die 'flat chin' houden. Net als met allerlei andere BE-elementen (bolle wangen, TOL, RI) is een 'bunched chin' geen vereiste. Waar het vooral om gaat is of je in die twee jaar beter bent gaan spelen. Als dat niet het geval is dan klopt er iets niet. Voor de rest ziet het er bij iedereen weer anders uit, maar profiteert iedereen van de oefeningen. Ikzelf heb trouwens ook nog steeds min of meer een flat chin. Het doel is meer een ontspannen kin zodat deze de beweging van de lippen richting centrum niet kan verhinderen.

Sommige mensen hebben de neiging hun kaak ver naar voren te bewegen tijdens de RI oefeningen (De moeilijkheid is dat dit vaak onbewust gebeurt. Als je je er eenmaal bewust van bent wat je doet, is het niet moeilijk om ervan af te komen). Dit is niet nodig. Je kunt dit vrij eenvoudig oplossen door te proberen tijdens RI je kaak te bewegen en eventueel een beetje meer in ontspannen stand zetten (naar achteren-ook weer niet te ver want dan sluit je de luchtweg een beetje af). Er zijn mensen die erbij gebaat zijn hun kaak een beetje naar voren te doen tijdens het spelen-RI of niet- en dat heeft dan voornamelijk te maken met het gelijkelijk verdelen van de mondstukdruk over beide lippen. Het moet echter nooit zo zijn dat je pijn in je kaak hiervan krijgt!

Zeker in het begin spreek je spieren aan waarvan je het bestaan niet eens wist. Ook als je al jaren trompet speelt. Dat dan af en toe spierpijn optreedt is niet gek. Mijn advies is om een dagje vrijaf te nemen als het gebeurd is.

Er zijn drie pijlers waarop het systeem rust. RO, RI en TOL. Daarnaast zijn er een aantal verbindings of integratie-oefeningen zoals lipbindingen(snaps!), staccato-oefeningen(zips!) en crescendo-decrescendo. Gaandeweg kom je meestal vanzelf erachter wat voor jou het lastigst is. Dit heeft automatisch de meeste aandacht nodig. Dat betekent echter niet dat de andere zaken niet belangrijk zijn. In een bepaalde verhouding (door jezelf te bepalen) moet je alledrie de pijlers aandacht geven.

Proficiat. Je hoort tot de meerderheid van trompettisten bij wie dit het geval is. Richt je aandacht wat meer op RI en TOL, maar doe ook de RO-oefeningen. RO versterkt op den duur RI en ook bij TOL kun je er voordeel van hebben. Om balans in je BE studie te brengen moet je echt ook RO studeren, hoe goed die ook gaat.

Je weet het als je het ervaart, maar da's natuurlijk een flauw antwoord. Het best laat het zich als volgt omschrijven: stel je voor dat je toon een draadje is. Dit draadje probeer je met getuite lippen te pakken. Dit gevoel van focus is de rolled out feel. In de praktijk zullen je lippen niet zo getuit zijn, maar het gevoel dat je lippen zich op het centrum focussen blijft gehandhaafd.
Een ander onderdeel van de RO feel is de middenwaartse beweging van de mondhoeken. De mondhoeken bewegen naar het midden van de lippen toe. Je zult uiteindelijk merken dat de beweging die je met je mondhoeken maakt als je RO speelt, dezelfde is die je nodig hebt in het hogere register.

De onderlip komt terug in het mondstuk. De rolled out feel blijft wel. Zelfs als uiteindelijk je lip wat meer naar binnenrolt als je hoger speelt. De kracht van die oefeningen schuilt erin dat je via de RO ruimte geeft aan de RI. Probeer maar eens je lippen in te rollen als die strak tegen je tanden aangedrukt zitten. Mijn eigen ervaring is dat de RO de RI makkelijker maakt.

Zie ook 16. Je kunt er een experiment mee doen, maar er zit een gevaar in. Wat je dan doet is een directe embouchure verandering. BE is nou net zo veilig omdat het een indirecte verandering is. je lippen hebben tijd nodig om bepaalde bewegingen te integreren. Doe je dit te snel dan loop je kand de boel te forceren. Het beste advies is toch: heb geduld en als je gewoon muziek maakt, speel dit dan met een embouchure dat op dat moment het best voelt. Heel waarschijnlijk is dat na een aantal maanden al helemaal niet meer je ouwe embouchure.

Aan de andere kant kan het ook goed zijn, dat je een zekere handigheid bereikt met RI of RO en dat dit veel lekkerder speelt. Ik kan enkel zeggen dat het dan de moeite waard is om te experimenteren met uitbreiden, maar laat ik dan hier gezegd hebben dat je je geduld moet bewaren en met hele kleine stapjes tegelijk moet werken. Voorzichtig uitbreiden en zien wat er gebeurt.

BE is in wezen een methode die onbewust werkt. Je hoeft m.a.w. geen bewuste veranderingen te maken in de manier waarop je speelt. Wel is het zo dat er een bepaalde coördinatie wordt getriggerd, die je in een bepaalde richting stuurt. Aan de hand van die ervaringen kun je jezelf steeds gerichter bijsturen en zelfs bewust manipuleren zonder daarmee het proces te ondermijnen.

Ik vind dat onverstandig. Je ouwe embouchure is nl. de basis van je nieuwe embouchure. Je vertraagt het proces niet als je veel op je 'normale' manier speelt. Op die manier geef je de nieuwe bewegingen juist de kans zich te nestelen in je speelmanier. Je kunt af en toe best eens een paar dagen alleen BE-en, maar ik zou dit niet te lang doen.

Wat ik vaak merk, is dat mensen denken dat ze de oefeningen goed doen, maar eigenlijk veel te snel doorgaan met de volgende oefening en niet precies genoeg de instructies volgen die Jeff in zijn boek geeft. Het beste dat je in een dergelijk geval kunt doen, is ieder onderdeel zorgvuldig en vooral geduldig checken met wat er in het boekje staat. Ook als dat betekent dat je helemaal terug zou moeten naar het begin. Is je Lip Clamp goed en doe je die iedere dag? Is je LCS goed: let op het geluid, een piep, geen buzz. Speel je RI op de juiste manier. Ik zie het vaak genoeg dat mensen toch teveel terugvallen op hun gewone embouchure om RI te kunnen spelen. Dit duldt geen enkele ruimte. Je doet dit op de goeie manier of anders kun je het net zo goed niet doen. Je zet je mondstuk op de stand van LCS (zowel op een piep als op een sis in die stand is OK). Is je RO niet te slap? RO is geen los embouchure, maar een extreem voorwaarts en gefocusedte manier van spelen. Is TOL vol tegen je bovenlip of raak je je bovenlip maar een tikje, of weet je niet of je je bovenlip raakt (Dit komt erg vaak voor. Om dit te checken begin je met je tong tegen je bovenlip, kijk van mijn part in de spiegel, zet je mondstuk erop, blaas en laat je tong naar beneden of een beetje naar achteren bewegen. Dit is waar je tong aanzet bij TOL.). Check ook je geluid met de CD als je het niet zeker weet en lees de tekst nog een goed door.

Een oorzaak zou kunnen zijn dat je wellicht andere embouchure methodes erbij gebruikt. Zaken als free buzzen, mondstukbuzzen en Stamp/Gordon-achtigen kunnen contraproduktief werken. In het begin van BE (en dat kan ook best het eerste jaar zijn) is het aan te bevelen naast BE geen andere embouchuremethode te gebruiken. Etudes, concertstukken etc. is geen enkel probleem, integendeel. Het kan natuurlijk ook zijn dat je gewone spel al op zo'n hoog niveau zit, of zo in de richting van BE (je speelt a.h.w. al gebalanceerd zonder het zelf te weten) dat het geen of nauwelijks effect heeft.
Voor de rest kan ik me eigenlijk niet of nauwelijks voorstellen dat als je de oefeningen goed kunt spelen, op de goeie manier, dat je dat dan niet uiteindelijk gaat voelen in je normale spel, maar uitzonderingen zullen er altijd blijven.

Zie ook 29. Nee, dit is zeker niet de bedoeling. Om precies te weten wat er fout gaat is het belangrijk om te weten wat je precies doet, hoe lang, en in welke volgorde en mix met andere oefeningen. Net zoals iedere andere methode kun je ook bij BE simpelweg teveel doen en toch geforceerd gaan spelen. Waarschijnlijk voldoe je dan al niet aan de voorwaarden geschetst bij 29., als dit wel het geval is, kan het ook zijn dat je het te intensief doet. Ook alléén maar BE oefenen kan contraproductief werken. Je hebt 'gewone' speeluurtjes nodig om het nieuwe spiergebruik te integreren in je 'speelchops'. Daarnaast komt het wel eens voor dat je een korte (paar dagen tot een week) periode van instabiliteit hebt. Kijk, er veranderd uiteraard wat in de manier waarop je speelt en je speelspieren gebruikt. Het kan zijn dat je in een overgangsfase zit en dat kan minder comfortabel voelen. Voor mijzelf is zo'n periode vrijwel altijd een aankondiging van een kleine of grotere doorbraak.

Het kan ook zijn dat je de misvatting hebt BE als een embouchure te zien en ondanks alles toch een directe verandering hebt bewerkstelligd met alle negatieve gevolgen van dien. Het is heel belangrijk naast BE op je 'gewone' (lees: aan verandering onderhevig zijnde) embouchure te spelen en niet een bepaalde lipstand na te streven. BE IS GEEN EMBOUCHURE EN WERKT INDIRECT!!!

Bij een langere instabiele periode verdient het aanbeveling om een paar stappen terug te gaan in het lesplan. Wellicht wat minder te doen, of experimenteren met om de dag BE te studeren totdat het weer goed voelt. Ook een week geen BE kan de boel vlot trekken. Spieren hebben soms rust nodig om de nieuwe bewegingen eigen te maken.

Bij BE is iedereen een beginner, tenzij je óf een fantastisch embouchure van jezelf hebt (maar waarom zou je dan uberhaupt met een embouchuremethode aan de slag gaan), óf van nature een speelmanier hebt aangeleerd die erg in het verlengde van BE ligt. In dat laatste geval is het toch aan te raden vooraan te beginnen en zul je heel snel vooruitgang op alle punten boeken.

Als je er baat bij hebt en je hebt gecheckt of je alles goed doet, dan ben je wellicht iemand die al in die richting speelde. Veel beginners hebben er trouwens ook verrassend weinig moeite mee. De goed getrainde, veelstuderende trompettisten hebben er vaak nog het meeste problemen mee, omdat zij zoveel moeten afleren (en hier spreek ik uit eigen ervaring. Mijn leerlingen hebben vrijwel allemaal een betere RI dan ikzelf).

Ja. Als TOL niet je normale manier van spelen is dan is het in eerste instantie moeilijk om gecontroleerd en wat hoger te spelen. TOL is ook niet een oefening die per se de hoogte in gaat. Het enige dat telt is dat je je bovenlip vol raakt. Hoe hoog je komt is van ondergeschikt belang.
 

Bij lipbindingen (de Lip Slurs) is het belangrijk dat je een soort klik hoort van de ene naar de andere toon.Een goeie manier om dit te leren voelen is de snap techniek. Als je de snap voor elkaar krijgt dan triggert dit de juiste lipbeweging. Je moet dus vooral naar het geluid luisteren.Er zijn genoeg mensen die me vragen hoe ik ze speel, maar eigenlijk weet ik dat niet.Ik let op mijn houding, adem laag en vol in, check mijn lippositie en speel ze.Ik weet niet wat mijn lucht en tong op dat moment precies doen.Je kunt er allerlei theorieën op loslaten, maar ik geloof eigenlijk dat iedereen die ze goed speelt dit op dezefde manier doet. De een zal zeggen dat hij zijn tong gebruikt en de ander zegt dat het puur lucht is. Ik weet het echt niet, maar ik weet wel dat de snaps een goeie manier zijn om uiteindelijk het goeie gevoel voor een binding te leren (her)kennen.

Mijn ervaring is dat je niet zozeer veel lucht verplaatst maar de lucht veeleer onder druk zet. Bij de snaps gaat het uiteindelijk meer om lipbeweging dan om luchtverplaatsing. Het helpt als je je meer richt op de beweging van de lip dan op de beweging van de lucht. De kans is nl. aanwezig dat je overblaast en de lippen uit positie of uit elkaar blaast. Dan schiet je je doel voorbij.

 Dat is ten dele waar. Je hoort niet met je tanden op elkaar te spelen. Het kan echter een eerste stap zijn om de Squeak eruit te krijgen. Als dit lukt met de tanden op elkaar, dan heb je in ieder geval het juiste gevoel. Dan is het zaak om te gaan oefenen om de tanden van elkaar te doen. Je kunt dit doen terwijl de de squeak maakt, je kunt ook proberen de voor jou werkende 'squeak' positie van je lippen op te zoeken en daarbij je tanden bewust uit elkaar te houden. Tanden uit elkaar betekent in ieder geval de kiezen van elkaar af. 

 Daar is geen maat voor te geven, al was het maar omdat het niet te voelen is. Een simpele aanwijzing is dat je tegen je lip moet kunnen aanzetten, dus tussen je tanden door. Als dat niet lukt omdat het gat tussen je tanden te klein is, dan moet je je mond wat verder open doen, kiezen van elkaar.

Er is volgens mij geen verschil tussen de afstand bij RI of normaal spelen, en als die er al is, dan is dat onbelangrijk om je mee bezig te houden. Nogmaals, als je tong ertussen past, zit je goed.

Voor een deel is BE gestoeld op een vroeger boek van Callet genaamd Trumpet Yoga. De RO komen hier voor een belangrijk deel vandaan. Ook het boek van Maggio kan als bron worden aangevoerd. Daarnaas tnoemt Jeff o.a. Caruso, Claude Gordon en Ghittalla als inspirators, en daar ik in ieder geval Gordon en Caruso bestudeerd heb, kan ik zeggen dat er inderdaad elementen uit deze boeken zijn gebruikt, maar geen hoofdlijn vormen in dit boek. Voor de rest is BE een op zich staande methode en zijn de oefeningen en uitgangspunten-ondanks dat ze logisch zijn-anders dan in veel andere boeken.

Ik heb zelf masterclasses bij Callet en Bahb Civiletti gedaan. Laat ik het zo zeggen: zonder BE was ik compleet de weg kwijt geraakt. Doordat ik op dat moment een jaar BE had gedaan snapte ik een beetje wat ik moest doen. TCE-adepten beweren dat BE en TCE niks met mekaar te maken hebben. Bij BE leer je je lippen compressie maken, bij TCE gebeurt dit meer tussen tong en bovenlip. Ook is de tongstand bij TCE erg anders. Weliswaar zet je bij beide systemen tegen je lip aan, maar terwijl je bij TCE je tongpunt laat rusten tegen je onderlip, heb je je tongpunt bij BE nodig om tegen je lip aan te zetten (of is er eigenlijk niet speciaal een voorgeschreven aanzetpunt/manier behalve als oefening bij TOL). Ook de hele manier van studeren is anders. Spitbuzzen is hoofdonderdeel van TCE en in BE geen item. In die zin dus twee totaal verschillende systemen. Het gekke is alleen dat ikzelf de ervaring heb dat de overgang van het een naar het ander volgens mij niet heel groot is (mocht je van het één naar het ander willen). Ik speel zelf niet op TCE-manier, maar mijn tongpunt rust voor het grootste deel wel tegen mijn onderlip als ik speel. Dit heb ik overgehouden van een paar maanden intensief bezig te zijn geweest met TCE. Ik denk dat als je echt TCE wil spelen, je je ook moet concentreren op die specifieke oefeningen. Ik weet dat TCE-ers het er niet mee eens zijn, maar persoonlijk denk ik wel dat BE een goeie aanloop is naar TCE toe (mocht je dat nodig vinden).
Mijn laatste experimenten in deze richting wijzen ook weer in die richting. Als ik mijn lippen (vooral onderlip inrol tegen mijn tong, dan voel ik dat de tong steeds meer mee gaat doen bij het produceren van de toon. Met inrollen bedoel ik letterlijk wat Jeff Smiley ook beschrijft. Ondanks het feit dat bij TCE de tong de embouchure controleert, spelen de lippen-lipbeweging-ook een grote rol in het geheel. Het verschil is dat RI bij BE puur een oefening is. Bij TCE rol je de lip echt naar binnen tegen de tong aan en betrekt op die manier de tong bij het geheel.
NB. RI is in beide systemen belangrijk. Je leert je lippen hoe ze die specifieke beweging moeten maken.

Ik heb een half jaar geexpreimenteerd met de combinatie Caruso/BE. Mijn eerste bevindingen zijn positief. Belangrijk met iedere mengvorm is dat je beide systemen doorgrondt (voor zover dat mogelijk is zonder het te hebben gestudeerd). Dat je in ieder geval weet hoe je de oefeningen uitvoert. Vooralsnog bijt het mekaar niet en lijkt het één het ander te versterken. Ook hier had ik weer het gevoel dat BE een veilige weg is naar in dit geval Caruso. BE heeft mij een beetje methode-proof gemaakt. Ik verpest mijn embouchure niet meer zo gauw, omdat ik via BE heb begrepen hoe de basis van mijn embouchure in elkaar zit en vooral hoe ik ben gekomen waar ik nu sta.
Zowel Caruso als BE hebben het uitgangspunt dat de lippen (lipbeweging binnen het mondstuk) verantwoordelijk zijn voor de toonhoogte en niet ademsteun/snelheid. Beide methodes hebben ook het onbewuste en indirecte als uitgangspunt. Je doet de oefeningen precies als voorgeschreven en gaat vervolgens spelen met wat op enig moment het best voelt. De oefeningen zelf verschillen aanzienlijk van karakter. Caruso heeft als leidraad Long Setting, constante luchtstroom (zonder afzetten, door de neus ademen) en timen op de voet. BE heeft als hoekpunten RI, RO, TOL.
Je kunt je afvragen wat het nut is om twee methodes te combineren. Ik denk uiteindelijk dat je het beste kunt kiezen wat het beste bij je past. Beide methodes zijn goed, BE heeft mijn duidelijke voorkeur, al is het maar omdat het wat minder tijd kost en wat minder streng is.
 

Je kunt in principe van alles uitproberen als je basis goed gelegd is. Het risico dat je alles verpest is dan niet zo groot. Het is alleen de vraag wat productief is. Mondstukbuzzen en freebuzzen vind ik in het BE verhaal contraproduktief of niet effectief. Ook pedaaltonen a la Stamp vind ik niet zo zinvol. De hele theorie van vocalen (Gordon, Quinque) vervalt grotendeels. Zeker Quinque vind ik in dat opzicht erg extreem met zijn GGG stand voor het hoge register (ik raad dit sowieso iedereen af, jarenlang geploeterd om hier van af te komen!). Eigenlijk zijn methodes die uitgaan van de theorie dat de nodige compressie met de adem of tongboog gemaakt moet worden (en vaak impliceren dat de lipopening zo groot mogelijk moet zijn om de lucht het werk te kunnen laten doen) in strijd met BE.

Laat onverlet dat alles wat voor jezelf werkt uiteraard blijft gelden. Als je lekker inspeelt met mondstukbuzzen moet je dat zeker doen. Als het uitspreken van de verschillende vocalen voor jou bindingen vergemakkelijkt, dan zou ik er zeker gebruik van maken, enzovoort. Soms heb je deze zaken ook gewoon nodig voor je zelfvertrouwen en geestelijke voorbereiding. Verwacht dan alleen niet dat alle oefeningen die je doet even zinvol zijn of effect hebben en let er vooral op of je geluid, souplesse , bereik en uithoudingsvermogen ermee gediend is.

Alle oefeningen die je leuk vindt. Persoonlijk vind ik allerlei lipbindingen wel goed. Ik speel ook veel tref-oefeningen (eerste aanzetten, dus een noot spelen-afzetten en opnieuw opzetten en spelen). Voor mij werken deze oefeningen als goeie integratie-oefeningen. Juist doordat je je helemaal focust op het gevoel van iedere noot, zonder dat je je helemaal leeg speelt, kunnen de nieuwe bewegingen lekker inzinken. Daarnaast ook zorgen voor wat etudes of speelstukken om de moed erin te houden en zeker ook om te kunnen uitproberen hoe het allemaal werkt. Uiteindelijk gaat het natuurlijk om muziek maken.
 

Het belangrijkst is dat S/C een voorgeschreven embouchure-lip/kaakstand is. BE is een verzameling oefeningen om te komen tot een zo efficiënt mogelijk geheel. Daarnaast is bij S/C heel duidelijk voorgeschreven dat de onderkaak naar voren MOET. Dit heeft met BE niks te maken. Het kan zijn dat de uitkomst van BE overeenkomsten vertoont met S/C, maar dit hoeft niet voor iedereen te gelden en is in ieder geval geen vereiste.

 In dit boek gaat het over mondstukbuzzen. Het is een uitgebreide methode waarin van eenvoudig tot vergevorderd het mondstukbuzzen als embouchurevormende en-ondersteunende techniek uiteen wordt gezet. Ik heb het boek zelf en vind het nogal rigide. De geluidsfiles vond ik niet goed genoeg. Er is wel erg goed nagedacht over de opbouw, en het is heel duidelijk wat je moet doen, dat is al meer dan heel veel andere methodes.

Ik hoor en lees er veel goeie verhalen over, dus het kan de moeite waard zijn om er een tijd mee te experimenteren.

Naast BE vind ik het een overbodige methode. Je streeft met beide boeken een embouchureverbetering na, en dan is het echt handiger om je bij één methode te houden en daar in te duiken. Je kiest dan eerst de methode die het dichtst bij je staat, en dat kan natuurlijk ook best het buzz-boek zijn.

Ikzelf heb in het verleden heel veel gebuzzed op mijn mondstuk, vooral via de Stamp methode, en later zoals beschreven in Allen Vizzuti's werk, met glissandi. Vanaf het moment dat ik BE ontdekte, heb ik geen keer meer gebuzzed. Ik bereikte veel meer door het niet te doen, dan door het wel te doen. Exit mondstukbuzzen. Wat overigens niet betekent dat het slecht is. Ik heb er vooral als embouchure onderhoud veel aan gehad. Als ik op mijn mondstuk inspeelde kon ik er weer even tegen. Mijn embouchure werd er echter niet beter van. En dat is toch het minste dat je kunt verwachten van een embouchure-ontwikkelingsmethode. 

Hier geldt duidelijk: als je er wat aan hebt, moet je het zeker niet laten, maar als het alleen onderhoud is, en je embouchure gaat er niet op vooruit, is het nuttig, je af te vragen of er niet een efficiëntere methode is.